Woordenlijst rechtsdossiers

In onderstaande woordenlijst zijn termen opgenomen die onder andere voorkomen in verschillende procesdossiers, zowel de lage, middelbare als hoge rechtspraak van de schepenbanken in de Landen van Valkenburg alsmede de schepenbanken in het Spaanse, later Oostenrijkse partage. De lijst kan gebruikt worden bij de interpretatie van de dossiers der Bokkenrijders.

Aanlegger Eiser
Aanspraak Eis
Accorderen Instemmen
Adiudikatie Toewijzen, ten gunste van iemand beslissen
Admediatie Toelaten, toestemmen, dulden
Admissie Toelating tot de uitoefening van een beroep of functie
Admitteren Toelaten
Admodiatie Heffing van een verbruiksbelasting
Afdoender Vilder
Aggreatie Toestemming
Alinge Geheel
Ampliatie Aanvulling van een verordening; aanvulling van een inventaris of boedelbeschrijving
Appel Beroep op een hogere rechter
Appliceren Toe- of aanbrengen
Appointement Beschikking, genoteerd in de kantlijn van een verzoekschrift, rechtelijke beschikking op een verzoek of rekest
Apprehenderen Arresteren, aanhouden.
Apprehensie Bevel om iemand in hechtenis te nemen
Approberen Goedkeuren
Arbitrale correctie Vervolging door een gerecht
Arrest Beslaglegging op personen of goederen; als uitvoering van een vonnis of als middel tot bewaring van een recht
Assumptie Toevoeging (bijvoorbeeld van een medevoogd)
Attestant Getuige
Attestatie Schriftelijke verklaring,
Autorisatie Toestemming, machtiging
Bannissement Verbanning
Becroont Beklaagd
Besetting Beslaglegging van goederen
Beteren Schadeloos stellen
Bezwaren Iemand beschuldigen; iemand verplichtingen opleggen
Breukengericht Rechtelijke instantie voor overtredingen
Broke, broeke Misdrijf
Buijten pijn en banden Zonder toepassing van foltering
Calengieren Opeisen, in rechte vorderen; (minder vaak) beschuldigen
Calis Zwerver
Calisregister Register van vreemdelingen
Capitaal delict Misdrijf waarop de doodstraf stond
Cautie Het stellen van zekerheid in persoon of goederen tot nakoming van een verplichting
Certificatie Schriftelijke verklaring
Citatie Dagvaarding
Civiele rol Register van civiele zaken door de griffier wordt bijgehouden
Compareren Verschijnen in een vergadering of rechtszaak
Complicen Samenzweerders.
Condemnatio Veroordeling
Confessiën Bekentenissen
Confinement Hechtenis
Consientie Geweten
Contraventeur Overtreder
Coorde, met de, gestraft Opgehangen, galg
Coram Voor, in tegenwoordigheid van
Criminele rol Register van criminele zaken, dat bij elk gerecht door de griffier wordt bijgehouden
Culpabel Schuldig
Dagement Dagvaarding
Declaratie, declaratoir Verklaring
Decreet Bevelsuitvaardiging
Deductie Vertoogschrift, geschrift waarin verhaal van de zaak wordt gedaan. 
Denunceren Aanwijzen, bekendmaken
Deponent Getuige, iemand die een verklaring aflegt
Ding Geding, rechtzaak; ook rechtbank
Dissolutie Ontbinding
Dupliek Tweede verweer van de gedaagde, reactie op repliek van de eiser
Edictale Citatie dagvaarding
Eerentfeste Edelachtbare
Effectueren Uitvoeren
Egyptenaren Vreemdelingen, buitenlanders
Eremijt Heremiet, Kluizenaar
Euveldaden Misdaden of wandaden
Exceptie Uitzondering, verweermiddel voor het gerecht, bestaande in het aanvoeren van een grond van niet ontvankelijkheid
Exculpator Schuldvrijpleiter
Exhiberen Stellen, tonen
Expediris ten acte precedentis. Behandeld, beschreven in voorgaand artikel.
Expedivit le Precedentibus Zie het voorgaande.
Exploit Aanzegging van een deurwaarder van een vonnis etcetera
Exsecutie Uitvoering
Extract Uittreksel
Forfait Misdaad
Fugitief Voortvluchtig
Furnissement Uittreksel uit de criminele rol met een opsomming van de dagvaardingen
Gearresteerd Vastgesteld
Gedetineerde Gevangene
Generaal Algemeen
Gesnor Gespuis
Glossen Verklarende aantekeningen
Heerlijkheid Het overheidsgezag dat uitgeoefend werd over een bepaald gebied
Hoofdgeld Hoofdsom, kapitaal
Hoog Moogende Heeren Aanhef, titel van de leden van de Staten Generaal.
Ignorantie Onbekendheid, onwetendheid
Impetrant Degene die een eis of verzoek rechterlijk krijgt toegewezen; eiser
Imploreren. Onderzoek
In cas van. In het geval, indien
Incarceratie In hechtenisneming
Indecis Onbepaald
Indignatie Ongenade
Informatie preparatoir Voorbereidend onderzoek
Infractie Overtreding
Injurie Onrecht
Inpetreren Verkrijgen
Insinuatie Gerechtelijke aanzegging
Intendit Eis, strafvordering
Interdictie Gerechtelijk verbod
Interlocutoir Vonnis tussentijds vonnis
Interrogatie Interrogatorium gerechtelijke afvraging; lijst van vraagpunten
Interrogatoriënboeken Bevatten aan gevangen afgenomen verhoren
Interrogeren Ondervragen
Judicio Extraordinario Rechtsgang extraordinair
Legaat Beschikking in een testament dat sommige goederen of geldsommen aan bepaalde personen of instellingen worden toegekend
Liquidatie Afwikkeling
Luitenant-Drossaard Vervulde onder andere de rol van openbaar aanklager
Mandement Bevelschrift
Memorie Geschrift waarin de feiten op juridische gronden worden beoordeeld
Memorie Geschreven stuk waarin bepaalde zaken worden behandeld bijvoorbeeld opsomming, beschrijving, ookwel geschrift waarin de feiten op juridische gronden worden beoordeeld
Minuut Concept of klad van een akte
Misthoff Mestvaalt
Moijer Moeder
Momber Voogd
Municipaal Gemeenten
Munimenten Bijlagen
Naarkoop, naasten Recht om bij verkoop door de eigenaar het goed tegen een bedongen prijs over te nemen
Nomine Uit naam van
Nomine officii Uit hoofde van zijn ambt
Ontzetten Zich tegen het arrest verzetten, tegenovergestelde van bezetten
Opleggen Aanhangig maken
Ordoneren en statueren Bevelen en vaststellen
Ordonnantie Regeling
Overgreep Diefstal
Pene Boete, straf
Perpetreren Uitvoeren, gebeuren.
Persisteren Volhouden, verharden
Persuaderen Overtuigen
Plakkaten Wetten, verordeningen van overheidswege.
Plat uijt Stellig
Poene, op Straffe, op
Praeadvies Advies van een rechtsgeleerde
Preparatoir Voorbereidend verhoor op vraagpunten
Procederen Uitspreken
Procuratie Volmacht, lastgeving, mandaat, krachtens welke en advocaat of procureur voor een cliënt optreedt
Protocol Register van minuten van akten
Quibus prealectis persistit et signarit  Na voorlezing, onderschreven en ondertekend
Quod Attestamur Wordt bevestigd door
Relatieven Bijlagen
Relaxatie Ontslag uit hechtenis
Remonstrantie Betoog
Rendant Hij die verplicht is tot rekening en verantwoording
Renunciatie Afstand doen van rechten, bijvoorbeeld een erfenis
Renuncieren Afzien van
Renvooi Verwijzing van de zaak naar de bevoegde rechter
Request Verzoek
Requisitie Inleiding om tot een eis te komen of vaststelling van feiten
Requisitoir Inleidende rede om tot de eis te komen
Reskriptie Antwoord, wederschrift, schriftelijke beantwoording
Responsiven Vragen
Retireren Terug- of wegtrekken
Rol Register van te behandelen rechtszaken
Rupliek Antwoord van de eiser op eerste verweer gedaagde
Sabbatis Zaterdag
Scabinus Schepen
Scherp examen Ondervraging met gebruik van foltering
Scherprechter Beul, persoon die belast met het uitvoeren van de tortuur en het voltrekken der lijf- en doodstraffen
Schout Plaatsvervanger van de heer van een gebied als voorzitter van de schepenbank. Zijn voornaamste taak was handhaving van de openbare orde en de rechtspraak.
Schout Bestuursambtenaar, hoofd van gerecht en politie, zie drossaard
Schroeten Hoenderen, kippen (?)
Sententie Gerechtelijke uitspraak, vonnis
Sisteren, gesisteerd ---- Verschenen (?)
Solutieën Nadere ophelderingen
Spaansche Inwoners van het voormalig Spaanse, nu Oostenrijkse deel der Landen van Overmaze
Stocke Gevangenis
Submissie Verzoek van verdachte om zonder nader onderzoek vonnis te wijzen
Suppliant Verzoeker
Supplicatie Verzoekschrift
Surrogatie Vervanging (meestal van voogden)
Suspenderen Schorsen
Sustineren Zich beroepen op
Territie Schrik (dmv het tonen van tortuurapparaten)
Ticht Eis, aanspraak van eiser
Toestanderen Medeplichtigen, helpers
Tortuur Foltering, pijnbank
Veredens Zij die onder ede staan
Vertoch Uitstel
Verweer Door gedaagde op eis aanklager
Violentie Gewelddaad
Violeren Schenden, verbreken, bederven, geweld aandoen
Visis actis Gezien de akten, documenten
Wederschuld Vordering
Zetten Iemand aanstellen, benoemen; vaststellen
Zigeuners Vreemdelingen, buitenlanders

Onze archieven en collecties