Introductie stamboomonderzoek

De herkomst van stamboomonderzoek

Stamboomonderzoek, ook wel genealogie genoemd, is het onderzoek naar voorouders. In het verleden werd de genealogie voornamelijk gebruikt om te bewijzen dat iemand van hoge afkomst was. Dat was soms nodig om in aanmerking te komen voor een bepaalde functie. Het onderzoek werd ook gedaan bij erfenissen en boedelscheidingen waarbij de erfgenamen niet allemaal bekend waren of als er onenigheid bestond over de erfenis. Zo’n erfenis kon natuurlijk naast een huis en goederen ook een titel of een stuk land omvatten. Hierbij was er wel eens onenigheid. Stamboomonderzoek bood dan uitkomst. Uiteraard werden er ook wel eens stambomen vervalst om in aanmerking te komen voor een erfenis, een titel of een stuk land. 
Tegenwoordig gebeurt het nog wel eens dat een archiefdienst wordt gevraagd stamboomonderzoek te doen voor de afhandeling van een erfenis of in het kader van een onderzoek naar erfelijke ziekten.
Maar in de meeste gevallen wordt stamboomonderzoek toch als hobby door duizenden liefhebbers beoefend.

Soorten stamboomonderzoek.
Er zijn een aantal soorten stamboomonderzoek. Zo kan men alleen de daadwerkelijke familienaam volgen. Ook kunnen alleen de mannelijke naamdragers of alle aangetrouwden bij het onderzoek betrokken worden. Al die verschillende vormen van stamboomonderzoek hebben een naam. Hieronder staan de meest voorkomende soorten. 

Stamboom: De term stamboomonderzoek is eigenlijk misleidend, omdat een stamboom slechts één bepaalde vorm is. Een stamboom wordt gevormd door alle afstammelingen in mannelijke lijn van één bepaald echtpaar. Vanuit dat stamoudergezin wordt alleen van elke zoon het gezin samengesteld. Dochters worden genoemd en ook de gegevens omtrent hun huwelijk worden vermeld, maar hun kinderen worden niet in de stamboom opgenomen. Stamboomonderzoek wordt ook wel genealogie genoemd.


Afbeelding 2: Voorbeeld van een stamboom.

Stamreeks: Een stamreeks geeft de rechtstreekse afstammeling weer tussen twee personen zonder uitwerking van alle gezinnen daartussen in. Het is een snelle manier om te achterhalen waar een familienaam vandaan komt. Om met een stamboom te kunnen beginnen moet eerst de stamreeks gemaakt worden, zodat de onderzoeker weet van welk stamgezin hij moet uitgaan.

Kwartierstaat: In een kwartierstaat worden vanuit één persoon, de probant, alle ouders opgesomd, zowel in mannelijke als in vrouwelijke lijn. Als probant neemt de onderzoeker vaak zichzelf of zijn kinderen. Alle personen in een kwartierstaat dragen een vast nummer. De probant is altijd nummer één, zijn vader is nummer twee en zijn moeder is nummer drie. De vader van de vader (opa aan vaderskant) is nummer vier en diens vrouw (oma aan vaderskant) draagt nummer vijf. Enzovoort. Door het gebruik van deze nummering zit er een vaste structuur in de kwartierstaat. Zo krijgt de vader van iedere persoon een nummer dat twee keer het nummer van de persoon zelf is. Vrouwen dragen altijd een oneven nummer. De echtgenote is altijd het nummer van de echtgenoot plus één. Zo is nummer 117 een vrouw, haar vader is nummer 234. Haar kind is in de kwartierstaat nummer 58, (117 min 1 gedeeld door 2). Gezien het nummer 58 is dat kind een zoon. Deze nummering is standaard en wordt wereldwijd gebruikt. 

Parenteel: Een parenteel is een stamboom waarbij ook van de dochters de gezinnen en verdere nazaten worden uitgewerkt. In een parenteel komen dus veel verschillende familienamen voor.


Afbeelding 3: Voorbeeld van een kwartierstaat.

Reeds uitgevoerd onderzoek.
Er is een redelijke kans dat er over je voorouders door andere onderzoekers al iets geschreven is of dat er al onderzoek naar is gedaan. Rijckheyt heeft de aantekeningen en onderzoeksresultaten van een aantal onderzoekers in één collectie samengevoegd, de genealogieën. Deze genealogieën zijn ook online beschikbaar. Rijckheyt probeert daarnaast ook alle genealogische publicaties van (voormalige) bewoners van deze regio in haar bibliotheek op te nemen. Deze zijn beschikbaar voor onderzoek. Het is raadzaam ze eens in te kijken alvorens zelf aan de slag te gaan. Misschien staat er iets over jouw voorouders in. 

Internet
Op internet zijn veel genealogische gegevens te vinden. In de eerste plaats zijn er losse gegevens vaak in de vorm van overzichten of databases. Deze losse gegevens zijn meestal bewerkingen van archiefbronnen als de Burgerlijke Stand of de Doop-, Trouw- en Begraafboeken. Soms komen de gegevens uit collecties als bidprentjesverzamelingen of een verzameling van geboorteadvertenties. Dit zijn dus losse gegevens waarmee de onderzoeker zijn stamboom zelf nog moet samenstellen. 
Een tweede categorie vormen de op internet geplaatste resultaten van stamboomonderzoek. In sommige gevallen zijn dat al complete stambomen, kwartierstaten en parentelen. Het is uiteraard heel goed mogelijk dat een (deel van een) stamboom overeenkomt met dat wat je wilt onderzoeken. Onder Stamboomonderzoek-links vind je een aantal links naar sites waarop zulke gegevens te vinden zijn.  

Nadere bronnen en literatuur:

Onze archieven en collecties