De bevrijder

Al vanaf 1942 werd duidelijk dat Duitsland de oorlog niet meer winnen kon. In 1944 begon D-Day: de bevrijding van West-Europa. In september 1944, op 17 september 1944, vielen Amerikaanse soldaten Heerlen binnen. Met behulp van M4 Sherman-tanks en tankjagers zoals de M10 Wolverine schakelden zij Duitse verzetshaarden uit. Sommige Duitse soldaten gaven zich niet over en vochten door tot de dood erop volgde. Verhalen zijn bekend van Duitse snipers (scherpschutters) die zich in boomgaarden of huizen verstopten.

Wapens van Amerikaanse soldaten te Heerlen

Infanteriewapens

Het standaardgeweer van de Amerikaanse soldaten was de M1 Garand. Een semiautomatisch geweer dat een kenmerkend ‘ping’ geluid had. De M1 Garand schoot een clip van acht patronen leeg en die clip werd aan de bovenkant uitgeworpen. Munitie bestond uit .30-06 Springfield (7.62×63mm). Het geweer was niet zo nauwkeurig als de Duitse Mauser (k98), maar had als voordeel dat het semiautomatisch was. Laden na één schot, zoals bij de Mauser, was niet nodig. Op foto’s van Rijkcheyt zien we Amerikaanse soldaten met dat wapen lopen. Ook hadden Amerikaanse troepen machinepistolen (Thompson) en machinegeweren (.50/12.7mm Browning). In enkele gevallen waren soldaten bewapend met de ‘BAR’ (Browing Automatic Rifle). Amerikaanse soldaten droegen tevens handgranaten met zich mee. Anders dan Duitse handgranaten hadden die geen steel.

Een M1 Garand. Het standaardgeweer van Amerikaanse soldaten.

 

 

 

Infanteriewapens Amerikaanse soldaten te Heerlen (1944):

  • M1 Garand;
  • ‘BAR’;
  • Thompson submachine gun (pistoolmitrailleur).  

Voertuigen

Amerikaanse soldaten reden te Heerlen in jeeps rond (Willys MB Jeep). Ook rupsvoertuigen (M3 Half-track) werden ingezet. Die voertuigen konden infanterie of wapens vervoeren. Vaak waren die voertuigen bewapend met een .50 (12.7mm) machinegeweer.

Voertuigen Amerikaanse soldaten te Heerlen (1944):

  • Willys MB Jeep;
  • M3 Half-track.

Tanks

De standaardtank van de Amerikanen was de M4 Sherman-tank. Tienduizenden (ongeveer 49.000 tot 50.000) Sherman-tanks zijn tijdens de oorlog geproduceerd. De Sherman was een middelzware tank met een kort 75mm kanon. De M4 Sherman was redelijk goed gepantserd en had 50 tot 100mm staal aan de voorkant en 38mm staal aan de zij- en achterkant de romp. De voorkant van de koepel was bij de meeste voertuigen voorzien van maximaal 88.9mm tot 100mm staal. In 1944 zien we op verschillende foto’s van Rijckheyt Sherman tanks rijden. Het gaat hier vaak om vroege productiemodellen. De eerste M4 Sherman tanks hadden een kort 75mm M3 kanon, latere varianten (M4A3E8) hadden lange 76mm kanonnen. Die lange kanonnen waren ontworpen als antwoord op sterke Duitse tanks zoals de zware ‘Tiger’ (Panzerkampfwagen VI) en middelzware ‘Panther’ (Panzerkampfwagen V). Gelukkig voor de Amerikanen was in Heerlen geen Duitse Tiger of Panther-tank te bekennen!

Een Amerikaanse M4 Sherman. Deze tank kreeg gedurende de oorlog sterker pantser en betere bewapening. Bron: Rijckheyt, 328-001 Collectie foto's, dia's en prentbriefkaarten, nrs. 1 t/m 2500, 1890 - heden. 1854 Bevrijding van Heerlen., 17-09-1944.

Niet alleen tanks zijn te zien op oorlogsfoto’s, ook tankjagers. Bijvoorbeeld de M10 Wolverine, oftewel de ‘3in Gun Motor Carriage M10’. Een licht gepantserde tankjager met koepel. Die tankjager had een M7 3-inch (76.2 mm) kanon en twee M2 .50 (12.7mm) machinegeweren. In 1944 werd de M10 door de M36 Jackson tankjager vervangen omdat de bepantsering ontoereikend bleek (maximaal 51 tot 57mm staal). De M36 had een krachtiger 90mm kanon dat elke Duitse tank kon vernietigen. De M10 was kwetsbaar voor lucht- en infanterieaanvallen door de open, niet gesloten koepel. Granaten konden in de koepel terecht komen.

Amerikaanse tanks te Heerlen (1944);

  • M4 Sherman middelzware tank;
  • M10 Wolverine.

Vliegtuigen    

In 1944 was de Amerikaanse luchtmacht een geducht wapen. De Duitse Luftwaffe had haar slagkracht verloren. Amerikaanse piloten maakten gebruik van ‘Thunderbolt’ P47 vliegtuigen en P51 ‘Mustang’ jagers. De P47 diende ook als grondaanvalsvliegtuig. De meest bekende Amerikaanse bommenwerper is het ‘vliegende fort’, de B17. Bekend is dat in Heerlen twee P47 jagers zijn neergehaald. Dat was op 19 november 1944. Het gaat om het type P47D. Een van de vliegtuigen werd bemand door luitenant Garner. Het andere vliegtuig door luitenant Burg. De P47 was geschikt als jager en grondaanvalsvliegtuig. Auteur dezes heeft plexiglas van een P47 die nabij Welten neergehaald is.

Amerikaanse vliegtuigen nabij Heerlen (1944):

  • P47 ‘Thunderbolt’.

 

Nadere bronnen en literatuur:

Chamberlain, P. & Doyle, H (2004). Encyclopedia of German Tanks of World War Two, Silverdale Books.

Chamberlain, P. & Ellis, C (1969). British and American Tanks of World War Two.

Defensie

Defensie

Hoogeveen, J. (1984). Eveneens voor de goede orde: Heerlen in oorlogstijd, 1940-1944. Heerlen: Winants.

 

Onze archieven en collecties