Wijnandsrade (gemeente Nuth)

Geschiedenisschets

Wijnandsrade is als ontginningsnederzetting ontstaan bij de Hulsterbergbeek. Archeologen hebben naar aanleiding van onderzoek vastgesteld dat er waarschijnlijk reeds rond 2500 v. Chr. een nederzetting met agrarische activiteiten moet zijn geweest rond Wijnandsrade.

De verdere ontwikkeling van het kerkdorp staat in nauw verband met het kasteel Wijnandsrade en de bijbehorende parochiekerk gewijd aan H. Stephanus.

Over het echte ontstaan van de heerlijkheid Wijnandsrade weten we eigenlijk niets. Het enige dat vaststaat is dat ze reeds in de 12e eeuw bestond. De eerst bekende Heeren van Wijnandsrade waren van het huis Maschereel, waartoe ook de Heeren van Schinnen behoorden. Het grondgebied van de heerlijkheid moet ongeveer hetzelfde zijn geweest als het huidige Wijnandsrade. Het bestuur van de heerlijkheid was geheel in handen van de heer, die de feitelijke uitvoer ervan over liet aan de de schepenen en burgemeesters. De heer bleef wél voorzitter van al deze colleges. De heerlijkheid had een eigen schepenbank met hoge, middel en lage rechtspraak, en bestond uit een schout, zeven Schepenen, een secretaris en een bode.

Ingevolgde de herindelingswet Zuid-Limburg van 1981 werd Wijnandsrade met ingang van 1982 opgeheven als zelfstandige gemeente en samengevoegd met de gemeente Nuth. Met ingang van 1 januari 2019 maakt de gemeente Nuth, samen met de gemeenten Schinnen en Onderbanken, deel uit van de nieuwe gemeente Beekdaelen.

Herkomst naam

Bron: Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort, objectnummer 287796; http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl/rechten Plaatsnamen eindigend op “rode” of “rade” duiden op het feit dat dergelijke plaatsen in een ver verleden werden gevestigd aan de rand van een bebost gebied. Om dat gebied bewoonbaar te maken werd het bos gerooid en het land geploegd. Het gerooide bouwland werd rode of rade genoemd. Wijnandsrade is in archiefstukken geschreven als Rode (1350), Winantsrode (± 1350), Roede wynandi (1377) en Herwynantsraide (1457). De naam betekent "ontginning van Winant". Hiermee wordt vrijwel zeker verwezen naar Winant van de Bongard die in de 14e eeuw Heer van Wijnandsrade was.

Nadere bronnen en literatuur: