Rijcken - Diederen, J.G (vroedvrouw)

Vroedvrouw, 4 maart 1877 - 11 november 1954

Johanna Gertrudis Diederen werd op 4 maart 1877 in Geleen geboren als dochter van Severinus Diederen en Maria Johanna Hen­driks. Ze volgde de opleiding tot vroedvrouw in Rotter­dam, waar zij op 25 januari 1904 het diploma behaalde. Op 4 mei 1906 vestigde ze zich met haar man Johan Leonard Rijcken te Heerlen. Zij woonden in de Saroleastraat 18, in het pand van de schoenenzaak 'Durlinger'. Haar beroep vroed­vrouw oefende zij uit in het centrum van Heerlen. Door de kleine afstanden in de kern van het toen nog kleine stadje kon ze zich te voet ver­plaatsen. Mevrouw Rijcken stond be­kend als een beschaafd, hoog­staand persoon van middelmatig postuur en rossig haar, kortom een 'Mevrouw'. Ze was geliefd en in haar vak een zeer deskundig vroed­­vrouw, die de beval­lingen meestal alleen uitvoerde, zonder hulp van een dokter. Alleen als het kindje niet goed lag, nam zij con­­tact op met dokter De Wever of dokter Widdershoven Sr.

De Vroedvrouwenschool bestond in haar tijd nog niet. Enkele families waar zij werkte, waren Logister, Goris, Oost­wegel, Starmans en Habets. Deze behoorden tot de 'degelijke ka­tho­lieke families'. Geboortes begeleiden van on­wettige kin­de­ren deed zij principieel niet. In het centrum van de stad kwa­men dergelijke bevallingen weinig of niet voor. Kwam er toch een dergelijk verzoek om hulp bij mevrouw Rijcken, dan wees zij die niet zonder meer af, maar vertelde zij dat ze al een te druk­ke praktijk had en niemand meer kon aannemen. Ook wilde zij niet werken bij mensen die zich aan God noch gebod stoor­den. Dit in tegenstelling tot haar collega-vroedvrouw Antje Bensen-Offermans, die in latere tijden in de buitenwijken van de stad ook onder de minder be­deel­den werkzaam was en ook hielp bij bevallingen van onge­huwde moeders.

Er werden begin deze eeuw relatief veel kinderen gebo­ren. Gezinnen met dertien kinderen waren heel gewoon. In de ja­ren 1905 tot en met 1907 werden in het centrum van de stad zo’n vijfenzestig kinderen geboren. Mevrouw Rijcken moet dus minstens één bevalling per twee weken hebben begeleid. De zorg voor en na de bevalling kwam hier nog bij. Het lijkt aannemelijk dat zij aan haar beroep een dagtaak had. Zij stond niet bekend als een gezellige vertelster, maar dit hield ook in dat als zij in een bepaald gezin slechte toestanden aantrof, zij hierover discreet zweeg. Het is niet te achterhalen wanneer zij ophield met werken. In ieder geval was ze begin jaren twintig nog in functie.

Op 11 november 1954 is zij op 77-jarige leeftijd in Heerlen overleden. Mevrouw Rijcken verdiende als gehuwde vrouw haar eigen geld in een zelfstandig beroep. In het begin van deze eeuw was dit zeker geen alledaags verschijnsel. De tegenstelling tussen haar maatschappelijke positie en conservatieve opvattingen over wie wel en niet tot haar cliëntèle mochten behoren, kan opmerkelijk genoemd worden.

Nadere bronnen en literatuur: