Peutz, Fredericus Petrus Josephus (architect)

Architect, 7 april 1896 - 24 oktober 1974

Frits Peutz werd op 7 april 1896 geboren te Uithuizen in Groningen als zoon van katholieke ouders. In 1910 werd hij naar Rolduc bij Kerkrade gestuurd voor zijn opleiding. In deze periode werd zijn interesse voor kunst gewekt. Hij schilderde veel en componeerde zelfs muziek.

In 1914 besloot hij naar Delft te gaan voor zijn studie als civiel ingenieur. Aanvankelijk om weg- en waterbouw te gaan studeren. Hij voltooide echter zijn opleiding niet en keerde in 1920 terug naar Limburg, waar hij in Heerlen zijn eigen architectenbureau begon. Hij was ondertussen getrouwd met een Delftse medestudente en begon met zijn eerste bouwwerken. Heerlen had in die periode de ambitie opgevat om als hoofdplaats van de Zuid-Limburgse Mijnstreek uit te groeien. Voor de jonge architect was dit dan ook zijn kans als groot architect bekend te worden.

Hij betrok verschillende stijlvormen in zijn werk, maar Peutz had vooral de voorkeur voor het Nieuwe Bouwen. Hij maakte veelvuldig gebruik van de nieuwe bouwmaterialen beton, glas en staal. Peutz bleek echter niet zo star in zijn opvattingen te zijn als zijn vakbroeders in West-Nederland. Peutz ging in zijn eigen zakelijke ontwerpen minder rigide te werk. Er kwamen in zijn ontwerpen frivoliteiten voor, zoals een sculptuur aan de gevel van zijn woonhuis en het verwerken van kostbare materialen in het Glaspaleis.

Peutz’ bekendheid bleef in het begin vooral beperkt tot zijn eigen regio. Hij maakte naam met onder andere het warenhuis dat hij in 1933 ontwierp voor de Heerlense stoffenkoopman Peter Schunck. Dit gebouw, dat beter bekend staat als het Glaspaleis, neemt een plaats in op een lijst van ’s werelds duizend belangrijkste gebouwen van de 20e eeuw.

Peutz staat ook bekend om zijn vele ontwerpen van kerken. Hij gebruikte vaak mergel waardoor de kerken goed pasten in de traditionele Limburgse architectuur. Kerken van Peutz zijn onder andere te vinden in Brunssum, Ransdaal, Maastricht, Oirsbeek en Berg en Terblijt.

Buiten Limburg kreeg Peutz echter nauwelijks opdrachten, omdat hij zich sterk afzette tegen de Delftse school, een dominante bouwstijl die veelvuldig werd toegepast voor Noord-Nederlandse kerkbouw tussen 1920 en 1960.

Woonhuis Frits Peutz ' Op de Linde', Oude Lindestraat Heerlen Peutz was een man die zich vooral liet inspireren door het functionalisme. Hij gaf verschillende vooroorlogse gebouwen een modern aanzien door bijvoorbeeld het gebruik van witgepleisterde gevels, doorlopende horizontale raamstroken en prefab betonelementen. In zijn werk zocht Peutz steeds naar nieuwe relaties en naar de juiste verhoudingen tussen afzonderlijke eenheden, materialen en ruimtes waarbij hij op alle manieren liet blijken dat hij oog had voor detail. Over al zijn werken was tot in de puntjes nagedacht en ze waren volledig gedetailleerd.

Frits Peutz overleed op 78-jarige leeftijd te Heerlen.

Selectie van werken:

Nadere bronnen en literatuur:

Tijdschriften:

Boeken:

Met dank aan leerlingen van het Sintermeertencollege: Monique Dormans en Nicolle Muyrers.