Nolens, Xavier (directrice Clara school)

Directrice, 3 juni 1872 - 10 december 1950

Zr. Xavier Nolens of, zoals zij voor haar professie heette, Josephina Hermina Nolens, werd op 3 juni 1872 te Venlo ge­boren als doch­ter van Martin Nolens en Hermina Huberdina Linskens. Zij was een zus van de staatsman en het Tweede-Kamerlid mgr. dr. W.H. Nolens. Op 3 oktober 1891 trad zij in bij de Congregatie van de Zusters Franciscanessen in het kloos­ter te Heythuysen. Op 11 mei 1892 werd zij ingekleed en op 19 mei 1896 geprofest (de professie is het afleggen van de Heilige Geloften). Van 30 oktober 1891 tot 15 oktober 1894 volgde zij de opleiding tot onderwijzeres aan de kweekschool van haar congregatie te Heythuysen. Er volgde nu een loop­baan in het onderwijs. Zij was als onderwijzeres achter­een­vol­gens werkzaam aan de Mariascholen te Haarlem (oktober 1894 - september 1895), aan het Pensionaat St. Elisabeth te Heyt­huysen (september 1895 - september 1901), aan de Ma­ria­scho­len te Haarlem (sep­tem­ber 1901 - september 1905), in Utrecht (sep­tem­ber 1905 - sep­tem­ber 1906) en aan de school St. Marie te Mook (september 1906 - september 1910).

In september 1910 werd zij aangesteld als onderwijzeres aan de St. Claraschool te Heer­len. Hier bleef zij tien jaar. Be­halve dat zij onderwijs in Heer­len gaf, studeerde ze ver­der. Ze behaalde de akten Engels L.O., Frans M.O.-A en Ge­schie­denis M.O. In die jaren ijverde Zuster Xavier ook voor de stich­ting van een middelbare school voor meisjes. In 1918 kwam de toestemming voor een R.K. Hogere Burgerschool (h.b.s.) voor meisjes en een R.K. Middelbare Han­dels­school. Op 1 september 1920 begon het St. Claracollege, bestaande uit een driejarige hogere burger school (in 1926 werd de vijf­jarige h.b.s. ingevoerd) met twaalf leerlingen en een middel­ba­re handelsschool met twintig leerlingen. Aanvankelijk was de school aan de Klompstraat gevestigd. Zr. Xavier Nolens werd de eerste directrice en tevens docente geschiedenis. Met hulp van haar broer, het Twee­de-Kamerlid, wist zij in Den Haag de gelden voor een nieuw schoolgebouw vrij te maken. De zuster heeft op bijna alle ambtelijke en bestuurlijke deuren in Heerlen en Den Haag geklopt om kredieten voor haar school los te peu­teren. Het was moeilijk om geld te verzamelen vanwege de crisis. In 1931 kwam de toestemming uit Den Haag voor de bouw van een nieuwe school. Gebouwd naar een ontwerp van architect Seelen, werd deze in 1934 aan de Gasthuisstraat in gebruik genomen.

Zuster Xavier was een sterke, boeiende en opmerkelijke persoonlijkheid. Al tijdens haar leven was zij met vele legendes omringd. Zij achtervolgde de leerlingen na schooltijd tot ver in de stad. Ook zette zij de wijzers van de klok in de school vooruit, om het te laat komen te beperken. De zuster had een kat en rookte sigaren. Op een dag brak zij haar elleboog en sloot toen de school, omdat zij van mening was dat de school toch niet zonder haar kon functioneren. Ze zag het als haar taak goed voor het geestelijk leven van de leerlingen te zorgen. De dagelijkse schoolmis in de St. Pancratiuskerk was verplicht. In de lessen stond het geestelijk heil centraal. De meisjes werd onder andere duidelijk gemaakt dat een jurk met een te diep uitgesneden decolleté niet netjes was. Haar geschiedenislessen gingen meer over deugd en levens­les­sen voor jonge vrouwen, dan over Napoleon of Alexander de Grote. Op 15 augustus 1936 werd zuster Xavier benoemd tot offi­cier in de orde van Oranje-Nassau. Op 1 september 1941 nam zij afscheid als directrice van de h.b.s. en van het St. Claracollege, de school die zij mede had opgericht en die zij 21 jaar leidde. Zo kwam er een einde aan een onderwijsloopbaan van bijna 47 jaar. Tot augustus 1944 verbleef de zuster in Mook. Haar laatste levensjaren bracht zij door in het St. Anto­niusklooster te Valken­burg. Hier is zij op 10 december 1950 op 78-jarige leeftijd over­leden. Zij werd op 13 december op het kloosterkerkhof naast het St. Claracollege in Heerlen be­gra­ven. Op 11 december 1952 werd in de school een bron­zen gedenkplaat onthuld met het opschrift: "Ter nagedachtenis aan zuster Xavier Nolens, oprichtster van het St.-Claracollege: 1 september 1920. Uit dankbaarheid van haar oud-leerlingen".

De voorzitster van het Zr. Xavier-Nolenscomité, mej. D. Seelen (de latere directrice van de middelbare meisjesschool), onthulde bij deze gelegenheid, dat het resterende geld van de gedenkplaatactie zou worden gebruikt voor de stichting van een Zr. Xavier-Nolensfonds. Uit dit fonds zou jaarlijks een prijs worden uitgereikt aan die leerlinge van het St. Claracollege, die “niet alleen op wetenschappelijk gebied de beste resultaten had behaald, maar zich daarnaast altijd op prachtige en loyale wijze had gedragen tegenover docenten en medeleerlingen”.

Nadere bronnen en literatuur: