Nijswiller, kasteel (Nijswiller)

Bron: Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort, objectnummer 214.764; http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl/rechten Aan de zuidoostrand van het dorpje Nijswiller staat op de rechteroever van de Sinselbeek kasteel Nijswiller. De oudste vermelding van de naam Nijswiller dateert uit 1178 en staat te boek als “Wilra sancti Dionysii. De lokale kerk of kapel was opgedragen aan Sint Dionysius en het Wilra zou afgeleid zijn van het latijnse “villare” dat staat voor villa of hof.

In de veertiende eeuw was het goed in handen van het geslacht De Geloes en via de geslachten van den Broeck, Van Kaldenborn en van Eynatten komt het goed in de zestiende eeuw in handen van de familie van Schaesberg.

In het oudste gedeelte van het huidige huis zit een ongelijkmatig stuk muur van ongeveer 2 meter dik. Deze dikte is een aanduiding dat het huis een middeleeuwse oorsprong heeft. Naar alle waarschijnlijkheid is het oorspronkelijke huis een woontoren van ± 15 bij 10 meter geweest, waarvan dus nog een muurdeel resteert. De uitspringende hoektoren wordt als oudste element van het huis beschouwd, maar gezien de dikte van de muur en de omvang ervan kan dat niet de voorganger van een eventuele donjon geweest zijn. Op het dak van het huis staat een windvaan met het wapen van Jan (II) van Eynatten.

Bron: Limburgs Erfgoed, http://www.limburgserfgoed.nl/colofon De familie van Schaesberg is in 1678 echter genoodzaakt het huis publiekelijk te verkopen wegens schulden. De verkoop gaat echter moeizaam en lijdt tot een jarenlange juridische strijd waardoor het kasteel in verval raakt. In 1703 komt kasteel Nijswiller in bezit van Peter Leonard Brewer die verschillende herstelwerkzaamheden aan het gebouw laat uitvoeren. Zo brengt hij de huidige vensteromlijsting van Naamse steen aan. Nadien zijn nog vele verschillende particulieren in bezit geweest van het huis en in 1860 wordt het huis aanzienlijk uitgebreid. Tot deze uitbreiding behoort een forse uitbreiding aan de zuidkant, de aanleg van bordessen met natuurstenen balustraden en de demping van de grachten.

In 1934 kwam het kasteel in bezit van de zusters Franciscanessen te Heythuysen. De zusters vertrokken omstreeks 1980 waarna het kasteel verhuurd werd aan de Stichting Temenos die het gebruikte als een religieus bezinningscentrum.

De huidige eigenaren Jaap Stelwagen en Luuk Reurich hebben het kasteel in 2008 gekocht in privé bezit.

Nadere bronnen en literatuur: