Nicolaye. P.P.J (deken Heerlen)

Deken; 2 september 1873 - 13 februari 1948

Pieter Paul Joseph Nicolaye werd op 2 september 1873 te Holset-Vaals geboren. Zijn middelbare school- en priesterop­leiding ontving hij in Weert, Rolduc en Roermond. Op 31 maart 1900 werd hij door mgr. Drehmans tot priester gewijd. Meteen daarna werd hij benoemd tot kapelaan in Slenaken. In 1903 werd hij overge­plaatst naar Margraten. In 1909 werd hij kapelaan aan de St. Pancratiusparochie te Heerlen. Heerlen beleefde in die jaren de overgang van plattelandsgemeente naar mijnindustriestad. Het aantal inwoners was in korte tijd gestegen van 6.000 naar 11.000. Er waren twee parochieker­ken, de St. Pancratius in Heerlen en de St. Cornelius te Heer­lerheide. Welten was nog een rectoraat. In deze beide paro­chies waren maar zeven priesters werkzaam. De meeste gelo­vigen moesten grote afstanden lopen om in één van de kerken de H. Mis te kunnen bijwonen. Hetzelfde gold voor de twee pastoors en de vijf kapelaans om hun werk te kunnen doen.

Kapelaan Nicolaye was een eenvoudig man. Iedereen kon bij hem terecht en hij hield zich op de eerste plaats met de ziel­zorg bezig. Daarnaast zette hij zich in voor de jeugd in Heerlen en wist hij verder vele zaken tot stand te brengen. Hij was de stichter van het patronaatsgebouw, het latere Pancratiushoes, aan de Nobel­straat. Bij de Parochiale Schoolvereeniging van Heerlen staat hij als medeoprichter in de statuten. Hij gaf de aanzet tot de stichting van de R.K. Jongensschool aan de Nobelstraat en de Huishoud­school aan de Gasthuisstraat. Hij was betrokken bij de oprichting van de Spaar­bank St. Pancratius. In het patronaatsgebouw bracht hij de bibliotheek onder en hij zorgde ervoor dat deze werd uitgebreid. Daarmee legde hij de grondslag voor de latere Katholieke Openbare Leeszaal en Bibliotheek aan het Tempsplein. De kapelaan richtte een propaganda­club op en gaf ontwikkelingscursus­sen. Al de­ze, veel tijd vragende, ne­venfuncties deed hij naast zijn toch al drukke werk in de zielzorg.

Het aantal inwoners van Heer­len steeg snel, met als gevolg dat het werk van de priesters steeds meer tijd ging vragen. Er kwam dus behoef­te aan nieuwe parochies. In 1915 kreeg kapelaan Erens de opdracht op de Heerlerbaan een nieuwe parochie te stichten en een nieuwe kerk te bouwen. Hij werd meteen benoemd tot pastoor van de nieuwe parochie. In 1919 werd kapelaan Nicolaye benoemd tot pastoor van de nieuwe parochie Molenberg. Ook hier zou een kerk gebouwd moeten worden. Hij ging voortvarend te werk. Aan de huidige Justus van Maurikstraat werd een noodkerk gebouwd, tegenwoordig onderdeel van het appartementencomplex Hoeve Molenberg.

Pastoor Nicolaye gaf ook hier de nodige aandacht aan het onderwijs. De Broeders van de Beyaert uit Maastricht werden verzocht om de Broederschool te stichten (1922). Voor hen werd er een Broederhuis gebouwd. De Zusters van Steyl werden verantwoordelijk voor de bewaarschool en een huishoudschool. Zij vestigden zich ook op de Molenberg in het voor hen gebouwde Zusterhuis. In 1924 moest de pastoor na vijf jaar van Molenberg afscheid nemen. De fundamenten voor de nieuwe kerk op de berg waren al gelegd. Hij werd namelijk op 3 augustus 1924 geïnstalleerd als pastoor van de St. Pan­cratiuskerk en deken van Heerlen. De zielzorg kreeg nu weer alle aandacht. Het was de tijd van het Rijke Roomse Leven. De kerk was bij de vroegmis al helemaal gevuld. Het aantal H. Communies nam ieder jaar toe. Het ca­­techismuson­derricht op de lagere, middelbare en nijverheidsscholen werd sterk gesti­mu­leerd. De gelovigen werden via het lekenapostolaat bij het parochiewerk betrokken. De jaarlijkse processie vond met gro­te luister plaats. In de nacht van zaterdag op zondag na de eer­ste vrijdag van de maand werd het Allerheiligste ter aan­bid­ding uitgestald.

De deken slaagde er in de Karmelitessen naar Heerlen te halen. Zij betrokken het pand aan de Putgraaf, dat nu de Lucius­hof heet. Nicolaye was betrokken bij de bouw van de Vroedvrouwenschool, de bouw van de R.K. Kweekschool aan het Bekkerveld, de uitbrei­ding en nieuwbouw van het klooster van de Broeders van de H. Joseph aan de Gasthuisstraat en samen met architect F. Peutz vooral bij de bouw van het Retraitehuis voor vrouwen en meisjes aan de Oliemolenstraat, de huidige UTP.

Op 10 augustus 1939 werd deken Nicolaye benoemd tot kannunik van het Kathedraal Kapittel van het bisdom Roer­mond. Een jaar later, op 31 maart 1940, vierde hij op luister­rijke wijze zijn veertigjarig priesterfeest. Een goede maand later be­gon de oorlog. De nu volgende vijf moeilijke jaren vroegen veel van de krachten van de deken. Kort na de be­vrijding, op 8 juli 1945, nam hij afscheid. Hij was toen 45 jaar priester, waar­van hij 36 jaar in Heerlen had doorgebracht. Zijn laatste jaren sleet hij in het Sanatorium, tegenwoordig Huize De Berg gehe­ten. Op 13 februari 1948 is Nicolaye op 74-ja­rige leeftijd over­le­den. Hij werd op het kleine kerkhof van het Sanatorium begraven.

Nadere bronnen en literatuur:

Persoonsdocumentatie P.P.J. Nicolaye