Blitzkrieg

Nederland werd in mei 1940 snel overrompeld door het Duitse leger. Het Nederlandse leger had verouderde wapens en was over het algemeen niet zo goed getraind als de Wehrmacht. Afgezien van enkele geweren en kanonnen had het Nederlandse leger slechts één of twee tanks (Franse lichte tank FT-17) en zwak gepantserde pantservoertuigen. Slechts enkele vliegtuigen (Fokker) waren beschikbaar om tegen de Duitse Luftwaffe ingezet te worden. Zuid-Limburg werd snel veroverd waarbij Duitse troepen gebruikmaakten van 'Blitzkrieg': de combinatie van tanks, vliegtuigen, infanterie en artillerie zorgde ervoor dat grote stukken land snel veroverd konden worden. De vijand niet op adem laten komen was het motto van Duitse pantsertroepen.

Duitse tanks te Limburg. Het gaat hier om lichte Panzer I en II tanks. Die lichte tanks waren al tijdens de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) ingezet. Bron: Rijckheyt, 328-004 Collectie foto's, dia's en prentbriefkaarten, nrs. 7601 t/m 10000, 1890 - heden. 8030 Duitse inval in Zuid-Limburg., 10-05-1940.

Op 10 mei 1940 viel Hitler-Duitsland Nederland aan. Duitse troepen onder leiding van Oberleutnant Scholten vielen vanuit Aken Heerlen binnen op 10 mei 1940. Zij rukten snel en doelgericht op. Duitse troepen die Limburg overrompelden hadden beschikking verschillende voertuigen en tanks. Auteur weet dat er rondom Heerlen Duitse tanks zijn geweest. In 1944 (16 september 1944) stond een zeldzame Duitse tankjager (een ‘Jagdpanzer IV’) op de Heerlerbaan opgesteld. Van dit type tank zijn slechts enkele honderden exemplaren geproduceerd. Echter, het merendeel van de Duitse troepen was uitgerust met paarden en karren.

De Heerlense verdediging in mei 1940 was miserabel: slechts enkele barricades werden opgeworpen. Duitse troepen hadden geen moeite om Limburg snel onder de voet te lopen. Gezien hun materiaal (wapens, uitrusting) en discipline had Hitler-Duitsland in 1940 een van de sterkste legers, zo niet het sterkste, leger ter wereld. De verdediging rondom Heerlen was geen enkel opstakel voor Duitse tanks en andere voertuigen. Heerlen werd snel veroverd. Heerlen was een strategisch doelwit vanwege de mijnbouw en de gunstige ligging om snel door te kunnen stoten naar andere steden. Voor de Duitse troepen was het noodzakelijk om in Heerlen voor inkwartiering te zorgen. Zij moesten in Heerlense panden ingekwartierd worden. Dit geschiedde vanaf 10 mei 1940 onder gezag van Hauptmann Von Schönbach.

In verschillende panden werden Duitse troepen ingekwartierd. Duitse officieren en Wehrmachtsoldaten liepen vanaf 10 mei 1940 in het centrum van Heerlen. Al snel werd in Heerlen een zogenaamde ‘Ortskommandantur’ gevestigd. De ‘Ortskommandantur’ was het hoofdkwartier van het Duitse gezag in een stad of dorp en stond onder gezag van een Duitse superieur; de ‘Ortskommandant’. Deze ‘Ortskommandantur’ was aanvankelijk gevestigd in café-hotel ‘Germania’ in de Saroleastraat nr. 13. Dit pand was eigendom van zekere Gerards.

Op 8 juni 1940 werd de locatie opgeheven en vertrok de toenmalige Ortskommandant  ‘Kapitänleutnant’ Dr. Ackermann. Ackermann moest ‘sofort antreten’, zo stelt hij in een brief van 15 juni 1940 gericht aan Marcel van Grunsven, de burgemeester van Heerlen. Na het aftreden van Ackermann volgde een ‘vacuüm’ waarin ‘Hauptmann und Battaillonsführer’ Kronenwerth verkondigt dat Van Grunsven zijn bevelen goed heeft opgevolgd. In Heerlen werd het Rode Kruis op dat moment geleid door Dr. Onland. Ook Onland werkte goed samen met Kronenwerth, is uit primair bronmateriaal op te maken.

Van 15 juni 1940 tot en met 22 juli 1940 is er geen nieuwe Ortskommandantur in Heerlen opgericht. Op 26 juli 1940 werd nieuw Duits gezag in Maastricht gevestigd. Het centrale Duitse gezag in Maastricht stond onder leiding Wilhelm Schmidt, de ‘Beauftragte’ van Limburg. Wilhelm Schmidt was de broer van Fritz Schmidt, politiek vertegenwoordiger van de N.S.D.A.P. in Nederland.

 

Nadere bronnen en literatuur:

Duitse inval Nederland

De Wolf, H (2015). Leven rondom een synagoge. Historische reeks Parkstad Limburg.

Hoogeveen, J. (1984). Eveneens voor de goede orde: Heerlen in oorlogstijd, 1940-1944. Heerlen: Winants.

Onze archieven en collecties